Wat moet je regelen bij een overlijden?

Bel een arts

Een arts stelt het overlijden vast en geeft de verklaring van overlijden af. Zonder dat document kan er verder niets geregeld worden. Overdag bel je de huisarts, 's avonds en in het weekend de huisartsenpost. Gebeurt het overlijden in een ziekenhuis of verpleeghuis, dan wordt dit daar geregeld. De arts kijkt ook in het Donorregister; als er wensen over orgaandonatie zijn, moet daar binnen enkele uren naar gehandeld worden.

Zoek de uitvaartverzekering op — en bel die eerst

Een uitvaartverzekering bestaat in twee soorten, en het verschil kan duizenden euro's schelen. Een kapitaalpolis keert een geldbedrag uit dat je vrij mag besteden. Een naturapolis levert de uitvaart zelf, via ondernemers waarmee de verzekeraar samenwerkt.

Kies je bij een naturapolis toch je eigen ondernemer — en dat mag altijd — dan keert de verzekeraar meestal veel minder uit. Bij DELA bijvoorbeeld een kleine vierduizend euro, terwijl het pakket dat zij zelf leveren gemiddeld zeven- tot achtduizend euro waard is. Dat verschil betaal je zelf bij.

Bel de verzekeraar dus vóórdat je een uitvaartondernemer kiest en vraag wat je krijgt bij vrije keuze. Eén telefoontje, dat duizenden euro's kan schelen.

Weet je niet of er een polis is? Kijk in de administratie en in oude bankafschriften naar een jaarlijkse afschrijving. Deze verzekeringen worden vaak decennia geleden afgesloten en daarna vergeten.

Je hoeft nog geen uitvaartondernemer te bellen

Veel mensen denken dat dit meteen moet. Dat is niet zo. Je mag rustig een paar uur nemen, of tot de volgende ochtend — en dat is precies de tijd die je nodig hebt om eerst de verzekering na te bellen. Vanaf het moment dat je iemand inschakelt, zit je voor de hele week aan die keuze vast.

Zoek of er wensen zijn vastgelegd

Een testament, een codicil, een uitvaartwensenformulier of gewoon een briefje in een la. Het scheelt straks veel twijfel als je weet wat iemand zelf wilde: begraven of cremeren, muziek, wel of geen dienst.

Bel de mensen die het als eerste moeten horen

De naaste familie en de beste vrienden, telefonisch. De rest kan later en hoeft niet allemaal door jou. Vraag iemand anders om het doorbellen over te nemen; dat is het soort hulp waar mensen graag ja op zeggen.

Aangifte van overlijden bij de gemeente

Dit doet de uitvaartondernemer bijna altijd voor je. Je krijgt daarna de akte van overlijden. Vraag meteen om vijf tot tien afschriften: je hebt ze de komende maanden nodig voor de bank, de verzekeraars en het pensioenfonds, en later bijbestellen kost tijd en geld.

Leg alvast bij elkaar wat er gevraagd gaat worden: het identiteitsbewijs van de overledene, het trouwboekje, een eventuele uitvaartpolis en de opgeschreven wensen.

Kies de vorm van het afscheid

Begraven of cremeren, waar het gebeurt, of er een dienst is, wie er spreekt, welke muziek er klinkt. En een keuze die vaak vergeten wordt: is de plechtigheid openbaar of in besloten kring, en is er daarna gelegenheid om te condoleren?

Er wordt ook gevraagd naar de kleding waarin iemand opgebaard wordt, en of dat thuis gebeurt of in het uitvaartcentrum. Thuis opbaren mag altijd en is vaker mogelijk dan mensen denken.

Breng iedereen op de hoogte

Dit is meer werk dan je verwacht: familie, vrienden, oud-collega's, buren, de vereniging, de kaartclub. Rouwkaarten kosten dagen om te drukken en te bezorgen, en komen bij sommigen te laat aan. Een website waar alles op staat — het programma, de locatie, en of mensen erbij zijn — scheelt tientallen telefoontjes en appjes.

Zet in een openbare advertentie of op social media nooit het adres van de overledene. Zie de waarschuwing verderop.

Kijk of er een testament is

Bij het Centraal Testamentenregister kun je opvragen of er een testament is en bij welke notaris het ligt. Dat is gratis en je kunt het zelf doen met de akte van overlijden.

De bank

Meld het overlijden. Een en-of-rekening blijft meestal gewoon werken; een rekening op één naam wordt geblokkeerd tot duidelijk is wie de erfgenamen zijn. Pinpassen en creditcards worden ongeldig, en automatische incasso's stoppen — let op dat vaste lasten daardoor niet onbetaald blijven.

Vraag na of je een verklaring van erfrecht nodig hebt. Bij een kleine nalatenschap met een langstlevende partner vaak niet, en zo'n verklaring kost al gauw een paar honderd euro bij de notaris. Voor een kluis of effectenrekening heb je hem wel nodig.

Kijk of er iets wordt uitgekeerd

Dit levert het meeste op en wordt het vaakst vergeten. Aan een hypotheek hangt vaak een overlijdensrisicoverzekering die de restschuld deels of helemaal aflost — dat scheelt soms tienduizenden euro's. Kijk ook naar losse levensverzekeringen, een uitvaartpolis, en of de werkgever een eenmalige uitkering doet.

Uitkeringen en pensioen

De werkgever of uitkeringsinstantie, alle pensioenfondsen waar iemand ooit heeft opgebouwd, en de Sociale Verzekeringsbank als er recht is op een nabestaandenuitkering. Een partnerpensioen loopt niet altijd automatisch door: vraag het na.

Toeslagen: let op de terugvordering

Huurtoeslag en zorgtoeslag stoppen vanzelf, want de gemeente geeft het overlijden door. Maar de maand van overlijden en soms de maand erna zijn al uitbetaald, en dat moet terug. Binnen zes weken komt daarover een brief, binnen acht weken de terugvordering.

Weet je nog niet of je de erfenis aanvaardt, bel dan de BelastingTelefoon voor nabestaanden en vraag om uitstel. Betalen kan namelijk worden uitgelegd als het aanvaarden van de nalatenschap.

Aanvaarden of verwerpen

Als erfgenaam kun je de erfenis zuiver aanvaarden, beneficiair aanvaarden of verwerpen. Weet je niet zeker of er schulden zijn, kies dan voor beneficiair aanvaarden — dan erf je nooit meer schuld dan er bezit is. Dat regel je bij de rechtbank.

Aangifte erfbelasting

Voor overlijdens vanaf 2026 heb je twintig maanden de tijd voor de aangifte. Let op: de Belastingdienst rekent wel belastingrente over alles wat na acht maanden binnenkomt. Verwacht je erfbelasting te moeten betalen, dan is een voorlopige aangifte binnen die acht maanden dus verstandig.

Aangifte inkomstenbelasting over het overlijdensjaar

Naast de erfbelasting moet er nog aangifte inkomstenbelasting gedaan worden over het jaar van overlijden, tot de datum van overlijden. Vaak levert dat juist geld op. De Belastingdienst stuurt hiervoor een aparte brief.

De woning

Bij een huurwoning geldt meestal een opzegtermijn van een maand. Bij een koopwoning is er geen haast, maar denk wel aan de opstalverzekering: die kan vervallen als een huis lang leegstaat zonder dat je het meldt.